Bu dersimizde Almanca fiiller, fiil çekimleri ve fiillerin yüklem olarak kullanılışını göreceğiz.
Almanca sözlükler fiilleri daima yalın halleri ile verir. Yalın hal çekimlenmemiş, mastar halde bulunan demektir. Fiiller, fiil kökü ve köke gelen "-en" harflerinden oluşur. Nadiren de sona gelen ek "-n" dir. Burada "-en" yada "-n" ekleri Türkçede "mek, mak" mastar eklerinin görevini görür.
Mastar Türkçesi Fiil Kökü Ek arbeiten çalışmak arbeit -en lernen öğrenmek lern -en machen yapmak mach -en klingeln zil çalmak klingel -n feiern kutlamak feier -n
Fiiller kendinden önce yada sonra Nominativ (Yalın Hal), Akkusativ (İ Hali) ve Dativ (E Hali) hallerde bulunan isimler alırlar, aynı zamanda özneye göre çekimlenirler. Fiillerin nasıl çekimlendiği aşağıda anlatılmıştır.
Örneğin, "kaufen, lieben, machen" kendilerinden sonra Akkusativ alırlar.
Nominativ
(Yalın Hal)Verb
(Fiil)Akkusativ
(İ Hali)Türkçesi Die Frau macht eine Pizza Kadın pizza yapıyor. Der Mann kauft einen Tisch Adam bir masa satın alıyor. Das Mädchen liebt den Jungen Kız, çocuğu seviyor.
"glauben, antworten, helfen" fiilleri ise kendisinden sonra Dativ halde bulunan isim alırlar. Fiil Cümlelerini olumsuz yaparken "nicht" kullanılır.
Nominativ
(Yalın Hal)Verb
(Fiil)Dativ
(E Hali)Olumsuz Türkçesi Die Frau antwortet mir nicht Kadın bana yardım etmiyor. Der Mann glaubt dem Jungen nicht Adam çocuğa inanmıyor. Der Junge hilft dem Mädchen Çocuk kıza yardım ediyor.
Fiillerin zamanlarla kullanılışı
Zaman Nominativ Verb Ergänzung
Verb 2 Präsens (Şimdiki Zaman) Das Kind macht die Hausaufgaben Perfekt (Geçmiş Zaman) Die Mutter hat Suppe gekocht Präteritum (Geçmiş zaman) Das Auto fuhr gegen die Wand
Fiiller çekimlenerek biçim değiştirir. Böylece kişi sayısı, tekil mi yoksa çoğul mu olduğu, fiillerin zamanı (şimdiki zaman, geçmiş zaman...), fiillerin kipi (bildirme, istek kipi...) hakkında da bilgi verirler. İşte fiillerin bu durumuna fiil çekimleri denir.
Formen (Biçimler) Nominativ
Verb
Ergänzung
Verb 2
Singular (Tekil)
Das Kind schläft heute unruhig. Plural (Çoğul)
Die Väter trinken gerne Bier. Perfekt (Geçmiş zaman)
Die Katze hat sich aufs Bett gelegt Konjunktiv II (İstek Kipi II)
Ich würde dir gerne helfen.
Fiiller Nasıl Çekimlenir?
Aşağıdaki örnek düzenli fiillerden olan "lernen" fiilinin çekimlenişini göstermektedir.
Singular
lernen
lernen
Plural
1. Person (1. Kişi) ich lerne wir lernen 1. Person 2. Person (2. Kişi) du lernst ihr lernt 2. Person 3. Person (3. Kişi) er/sie/es lernt sie/Sie lernen 3. Person
"lernen" mastar haldedir.
Fiilin kökü "lern" dir.
"-en" eki ise mastar ekidir ve çekimlenir, şahsa göre "-e, -st, -t ve -en" şeklinde değişir.
- Singular (Tekil)
- 1. Tekil Kişi = konuşan kişi.
- Ich lerne gerne Fremdesprachen. (Yabancı dil konuşmayı severim.)
- 2. Tekil Kişi = kendisine hitap edilen kişi ( du aile üyeleri için ve arkadaşlar için kullanılır. Yani samimiyet belirtir.)
- Lernst du Portugiesisch? (Portekizce öğreniyor musun)
- 3. Tekil Kişi = Hakkında konuşulan kişi yada eşya
- Maskulin (eril) : Der Mann spricht Deutsch. Er lernt Spanisch. ( Adam Almanca konuşuyor. İspanyolca öğreniyor (o))
- Feminin (dişil) : Die Frau spricht Englisch. Sie lernt Chinesisch. (Kadın İngilizce konuşuyor. Çince öğreniyor (o))
- Neutral (yansız) : Das Kind spricht Italienisch. Es lernt Japanisch. (Çocuk İtalyanca konuşuyor. Japonca öğreniyor (o))
- Plural (Çoğul)
- 1. Çoğul Kişi : konuşan kişiler.
- Wir lernen Deutsch. (Biz Almanca öğreniyoruz.
- 2. Çoğul Kişi : kendilerine hitap edilen kişiler. ("du" nun çoğulu "ihr" dir. Birden fazla aile üyesine yada arkadaşa hitap ederken kullanılır. "du" gibi samimiyet belirtir.)
- Liebe Kinder, lernt ihr immer noch Französisch? (Sevgili çocuklar, hâlâ Fransızca öğreniyor musunuz?)
- 3. Çoğul Kişi : hakkında konuşulan kişi yada eşyalar.
- Hans und Hilde wollen Serbisch lernen. Sie wollen auch Türkisch lernen. (Hans ve Hilde Sırpça öğrenmek istiyorlar. Onlar Türkçe de öğrenmek istiyorlar.)
- 3. Çoğul Kişi : Bir kişi için Nezaket biçimi. (Nezaket biçim Sie cümle ortasında olsa dahi her zaman büyük harfle başlar.)
- Herr Jansen, lernen Sie auch Griechisch? (Bay Jansen, Yunanca da öğreniyor musunuz?)
- 3. Çoğul Kişi : birden fazla kişi için nezaket biçimi. (Nezaket biçimi Sie cümle ortasında olsa dahi her zaman büyük harfle başlar. Yukarıdaki ile aynıdır)
- Herr Schaaf und Frau Schaaf, wollen Sie auch Arabisch lernen? (Bay ve Bayan Schaaf, siz de Arapça öğrenmek istiyor musunuz?)
Yüklem Nedir? (Prädikat)
Yüklem cümlede en önemli bölümdür. Fiil aracılığıyla ifade edilir.
Kein Verb, kein Satz! (Fiil yoksa cümle de yoktur.)
Fiil yalnız başına kullanılmaz. (Bir kaç istisna dışında). Özne daima yalın halde bulunur (Nominativ).
Özne bir kişi olabilir. W - Sorusu (W-Frage) olarak adlandırılan soru zamirlerinden "Wer" kullanılışı ve cevap verilişi aşağıdaki gibidir. "Wer" kim anlamına gelir ve özneyi bulmaya yöneliktir. "Wer" kişiler için kullanılır.
Wer lernt eine Fremdsprache? (Kim bir yabancı dil öğreniyor?)
Özne
Fiil
Cümle Sonu
Ich
lerne Deutsch. Helga
lernt Japanisch. Karl
lernt Hebräisch. Maike
lernt Dänisch. Christina und Christian
lernen Niederländisch. Die Schüler
lernen Koreanisch.
Özne bir nesne olabilir. Yine W-Sorularından "was" = "ne" anlamına gelir ve nesneleri bulmaya yöneliktir. Kullanılışını aşağıdaki örnekler üzerinden inceleyiniz.
W - Sorusu
Özne
Fiil
Cümle Sonu
Was ist blau? Der Himmel
ist blau. Was kostet viel Geld? Ein Haus
kostet viel Geld. Was ist das? Das ist eine Schreibtischlampe. Was gibt uns Wärme? Die Sonne
gibt uns Wärme. Was ist auf dem See? Ein Boot
ist auf dem See.
Yalın hal + yüklem = Wer/Was + Fiil



LinkBack URL
About LinkBacks




Alıntı ile Cevapla


Bookmarks